Rhestr o dermau ar gyfer lesddaliad

Tâl gweinyddol

Tâl gweinyddol yw unrhyw arian y mae landlord yn ei fynnu gan y lesddeiliad i roi cymeradwyaethau o dan y brydles, darparu gwybodaeth neu ddogfennau, ymdrin â methiant o du'r lesddeiliad i dalu rhent daear neu dâl am wasanaethau, neu mewn cysylltiad â mynd yn groes i amodau'r brydles.

Ôl-ddyledion

Arian sy’n ddyledus gan un parti i’r llall. Bydd hwn, fel arfer, yn swm sy’n ddyledus gan lesddeiliad i landlord, sy’n daladwy dan y brydles fel rhent daear neu dâl am wasanaeth.

Torymrwymiad tenantiaeth

Torymrwymiad mewn prydles. Gallai hyn fod yn dorymrwymiad neu dorri gwaharddiad sydd wedi ei nodi yn y brydles. Enghraifft glasurol yw cyfamod i'r lesddeiliad dalu tâl gwasanaeth tuag at gynhaliaeth allanol.

Rhyddfreinio cyfunol

Lesddeiliaid yn prynu rhydd-ddaliad ar y cyd mewn adeilad sy'n cynnwys fflatiau yn unol â Deddf Diwygio Cyfraith Lesddaliad, Tai a Datblygu Trefol 1993, fel y'i diwygiwyd gan Ddeddf Cyfunddaliad a Diwygio Cyfraith Lesddaliad 2002

Caniatâd

Lle bo angen caniatâd gan un parti oddi wrth y llall i gyflawni gweithred benodol. Gallai enghraifft o hyn fod yn lesddeiliad yn gofyn am ganiatâd gan y rhydd-ddeiliad i wneud addasiadau i fflat lle mae angen caniatâd o dan delerau'r brydles

Gweithred Amrywio

Dogfen sy'n ategu at brydles sy'n bodoli eisoes, gan rhoi ar waith amrywiad i'r prydles hwnnw. Un enghraifft fyddai amrywiad sy'n caniatáu i lesddeiliad is-osod eu heiddo pan oedd wedi ei wahardd yn flaenorol.

Gollyngiad

Caiff parti wneud cais i lys neu dribiwnlys er mwyn osgoi cyflwyno rhybudd dan weithdrefn gyfreithiol. Os ydynt yn llwyddo, bydd y llys neu'r tribiwnlys yn cyhoeddi gollyngiad rhag cyflwyno'r hysbysiad.

Gallai enghraifft gynnwys tribiwnlys yn caniatáu i grŵp o lesddeiliaid gaffael yr hawl i rheoli heb gyflwyno rhybudd i hawlio ar y landlord am fod y landlord yn absennol.

Enghraifft arall yw landlord yn gwneud cais i dribiwnlys i hepgor yr angen i gyflwyno hysbysiad ymgynghori mewn perthynas â gwaith pwysig lle bydd y gwaith yn waith brys ac ni fydd rhagfarn sylweddol yn erbyn y lesddeiliaid (ee gall lesddeiliaid ddangos i'r tribiwnlys y byddent wedi gwneud arsylwadau ar amcangyfrifon pe baent wedi mynd ati i ymgynghori'n iawn â hwy).

Fforffedu

Mae fforffedu yn golygu y gellir terfynu'r brydles a byddai'r eiddo yn dychwelyd i'r rhydd-ddeiliad. Gallai hyn godi pe byddai'r lesddeiliad yn torri telerau'r brydles.

Rhent daear

Taliad a wneir gan y lesddeiliad i'r rhydd-ddeiliad o dan delerau prydles.

Sicrwydd yswiriant

Mae'n gyffredin i'r brydles fynnu bod yr adeilad cyfan neu ran o'r adeilad yn cael ei yswirio yn erbyn risgiau megis tân, mellt, ymsuddiant a hyd yn oed terfysgaeth. Cyfrifoldeb y landlord yw yswiriant yr adeilad fel arfer, ond nid o hyd, er bydd y brydles fel arfer yn ei gwneud yn ofynnol i'r lesddeiliad dalu cyfran o'r gost.

Landlord

Y parti sy’n caniatáu’r brydles. Efallai y bydd haenau o landlordiaid. Er enghraifft, gall rhydd-ddeiliad  (sy’n berchen ar yr adeilad am byth) ganiatáu prydles ar gyfer yr adeilad cyfan i les-ddeiliad a all wedyn ganiatáu is-brydles pellach ar gyfer y fflatiau unigol.

Tribiwnlys Prisio Lesddaliadau neu Dribiwnlys Eiddo Preswyl

Yn flaenorol, yn Lloegr, ac ar hyn o bryd yng Nghymru, mae’r Tribiwnlys yn clywed materion sy’n cynnwys anghydfodau ynghylch taliadau gwasanaeth  a cheisiadau sy’n deillio o ddeddfwriaeth rhyddfreinio.

Les-ddeiliad

Lesddeiliad yw rhywun sy'n berchen ar eiddo ar brydles, fel arfer ar gyfer 99, 125 neu 999 o flynyddoedd. Mae hyd y brydles yn lleihau o flwyddyn i flwyddyn hyd nes ei fod yn y pen draw, yn dod i ben.

Mae lesddeiliad hefyd yn cael ei alw'n denant, ond ni ddylid drysu rhwng hyn a chytundebau tymor byr. Mae'n hanfodol i fod yn gyfarwydd â thelerau eich prydles a'u deall, gan mai hon sy'n nodi eich hawliau a'ch rhwymedigaethau.

Cymdeithas Tenantiaid Cydnabyddedig (CTC)

Grŵp o denantiaid yw cymdeithas tenantiaid (lesddeiliaid fel arfer) sy'n cadw tai neu fflatiau ar brydlesi / tenantiaethau gan yr un landlord ar delerau tebyg. Mae Cymdeithas Tenantiaid Cydnabyddedig yn un lle mae'r aelodau wedi dod at ei gilydd i gynrychioli eu buddiannau cyffredin fel y gall y gymdeithas weithredu ar ran y tenantiaid, ac sydd wedi cael ei gydnabod at ddibenion adran 29 o Ddeddf Landlord a Thenant 1985. Mae cymdeithas yn cael ei chydnabod naill ai drwy hysbysiad ysgrifenedig gan y landlord i ysgrifennydd y gymdeithas, neu drwy wneud cais i'r Tribiwnlys Prisio Lesddaliadau.

Rheoliad

Rheol drefniadol sy'n cael ei chyflwyno i roi effaith i ddarn o gyfraith a ddeddfwyd gan y llywodraeth.

Tâl gwasanaeth

Cyfraniad sy'n daladwy gan lesddeiliad fel arfer i landlord, am gyfran o gost yswirio, cynnal a chadw, atgyweirio a glanhau'r adeilad ac ati.

Crynodeb o hawliau

Dogfen ragnodedig y mae'n rhaid iddi fynd law yn llaw gydag archeb am dâl gwasanaeth ac sy'n nodi hawliau a rhwymedigaethau lesddeiliad o ran taliadau gwasanaeth yn gyffredinol.

Tenant

Term y gellir ei ddefnyddio i ddisgrifio pobl sy'n berchen ar eu heiddo ac yn eu rhentu,   ond sydd yn cyfeirio'n fwy aml at bobl sy'n rhentu.